منابع آبی عراق

منابع آبی عراق

منابع آبی عراق به چهار دسته تقسیم می‌شوند: رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و هورها، سدها و آب‌های ساحلی خلیج ‌فارس

رودخانه‌ها

«دجله» (به طول 1418 کیلومتر) و «فرات» (به طول 1200کیلومتر) دو رودخانه مهم عراق هستند که در سرتاسر این کشور جریان دارند و از اتصال این دو رودخانه، «شط‌العرب» (اروندرود) به وجود می‌آید که طول آن از ناحیه «القرنه» تا خلیج فارس به 185 کیلومتر می‌رسد.
رودهای دجله و فرات از کوه‌های ترکیه سرچشمه می‌گیرند. بادرنظر گرفتن طول فرات درخارج از عراق، این رود به طرز چشمگیری طولانی‌تر از دجله است و پیش از رسیدن به عراق در شرق سوریه نیز جریان می یابد. در نزدیکی القرنه، در جنوب عراق، این دو رود با تشکیل شط العرب، به یکدیگر پیوسته و به خلیج‌فارس می‌ریزند. شط العرب بخشی از مرز عراق و ایران را نیز مشخص می کند. رود فرات به طور کلی کم عمق است، اما دجله در مقایسه با فرات، عمیق تر بوده و حمل و نقل آبی در آن بهتر انجام می‌شود.
آب سیستم «دجله-فرات»، حیات بخش کشور عراق است؛ اما در طول تاریخ، این دو رود، گاهی باعث تخریب و آسیب‌های شدیدی نیز شده‌اند. سطح آب آنها به طور مرتب در بهار و اوایل تابستان بالا می‌آید و هر سال مناطق وسیعی از دره پایینی آن را دچار سیل می‌کند. از آنجا که دشت دجله-فرات پایین، ضعیف و خشک است، زمین‌های کشاورزی زیادی ندارد. علاوه بر این، هر ساله تقریباً نیمی از زمین‌ها به دلیل نمک زیاد در خاک بلااستفاده هستند. دولت عراق برای افزایش سطح مزارع و کاهش خطر سیل، بخشی از درآمد خود از نفت را برای توسعه منطقه دجله-فرات استفاده کرده و رودخانه ها توسط سیستم هایی نظیر سدها، سرریزها و مخازن ذخیره سازی تحت کنترل قرار گرفته اند.
سایر رودهای معروف عراق عبارتند از دیاله، زاب الکبیر، زاب الصغیر، عظیم، غراف،عشار، حلوان، نیل و دجیل.

دریاچه ‌ها و هورها 

در خاک عراق چندین دریاچه‌ وجود دارد که مهم‌ترین آنها دریاچه «حبانیه» درجنوب ردمای،مرکز استان انبار، است. سایر دریاچه های مهم عراق، دریاچه «ثرثار» در استان انبار، دریاچه «رزازه» در استان کربلا، دریاچه «ساوه» در استان مثنی و دریاچه «دوکان» در استان سلیمانیه هستند. سایر دریاچه‌های عراق عبارتند از: قادسیه، حی الامانه، ملح، جادریه، موصل، دربندیخان، حمرین و عظیم.
 وسیع‌ترین هورهای عراق، در منطقه ای مثلثی شکل بین سه شهر عصاره، ناصریه، و قرنه قرار گرفته‌اند. این منطقه به منطقه هورها معروف است. یکی از وسیع‌ترین هورها درعراق «هورالحمار» است که قسمت زیادی از آب رودخانه دجله به آن وارد می‌شود.
«هورالعظیم»، بزرگ‌ترین تالاب مرزی بین استان خوزستان ایران و کشور عراق است. این تالاب در مرز ایران و عراق واقع شده و حدود یک سوم آن در ایران و دوسوم از آن نیز در عراق است.
تالاب هورالعظیم از دیدگاه منابع جانوری و گیاهی، غنی است و عمق آن به‌طور میانگین 5 متر است. تالاب هورالعظیم در بخش عراقی حدود 240 هزار هکتار است و تنها 118 هزار هکتار از آن در بخش ایرانی وجود دارد.
ذخایر آب این تالاب از رود کرخه در ایران و رودخانه دجله در عراق تأمین می‌شود. سراسر تالاب هورالعظیم با نی پوشیده شده‌است.
در سال 1397 بخش زیادی از این تالاب به همراه اکوسیستم طبیعی اش به دلیل خشکی و اختصاص نیافتن حق‌آب در آتش سوخت و خسارات زیست محیطی قابل توجهی برای این اکوسیستم برجای گذاشت.
سایر هورهای عراق عبارتند از: حویزه، وسطی، قرنه، ابی کلام، جبایش، فهود، ابی‌دبس، ابن‌نجم، دلمج و سناف

سدها

سدهای مهم عراق عبارتند از:
1ـ سد «نجمه» با ظرفیت 82/3 میلیارد متر مکعب
2 ـ  سد «دوکان» با ظرفیت 5/4میلیارد متر مکعب
3ـ سد «دربندیخان» با ظرفیت 5/3 میلیارد متر مکعب
4 ـ سد «سامرا» که برروی رودخانه دجله ساخته شده است.
5 ـ سد «هندیه» که قدیمی‌ترین سد عراق است و بر روی رودخانه فرات ساخته شده است.
6 ـ سد «کوت» که بر روی رودخانة دجله ساخته شده است.
سایر سدهای عراق عبارتند از: سد حبانیه، سد فلوجه، سد موصل، سد دهوک، سد حمرین و سد حدیثه

آب‌های ساحلی در خلیج‌فارس

کشور عراق از جنوب از طریق خلیج فارس با آبهای آزاد ارتباط دارد و تنها کشور حاشیه‌ این خلیج است که کمترین ساحل را با آبهای آزاد داراست. این ارتباط از طریق جنوبی‌ترین استان عراق یعنی بصره انجام می‌شود.
بصره، یکی از شهرهای مهم و بزرگ عراق در کنار شط العرب (اروندرود) و نزدیک خرمشهر است و دارای کشتزارها و نخلستان‌های بسیار زیادی است.

لینک کوتاه

دیدگاه خود را بیان کنید